Κεντρική σελίδαKεντρική σελίδα Οδηγός Σπουδών ’ Λυκείου Νεοελληνική Γλώσσα

Νεοελληνική Γλώσσα

ΩΡΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ (την εβδομάδα): 2.

ΣΚΟΠΟΙ: Σκοποί της Γλωσσικής Διδασκαλίας στο Γενικό Λύκειο είναι οι μαθητές / τριες:

  • Να κατακτήσουν το βασικό όργανο επικοινωνίας της γλωσσικής τους κοινότητας, ώστε να αναπτυχθούν διανοητικά, συναισθηματικά και κοινωνικά, αποκτώντας τις απαραίτητες για την ηλικία τους γνώσεις της λειτουργίας του γλωσσικού συστήματος και χρησιμοποιώντας με επάρκεια και συνείδηση το λόγο (προφορικό και γραπτό) στις διάφορες επικοινωνιακές περιστάσεις.
  • Να συνειδητοποιήσουν τη σημασία του λόγου για τη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή, ώστε να μετέχουν στα κοινά είτε ως πομποί είτε ως δέκτες του λόγου με κριτική και υπεύθυνη στάση.
  • Να εκτιμήσουν τη σημασία της γλώσσας ως βασικού φορέα της έκφρασης και του πολιτισμού κάθε λαού.
  • Να επισημάνουν τις δομές και τις ιδιαιτερότητες της εθνικής τους γλώσσας συνειδητοποιώντας την πολιτισμική τους παράδοση.
  • Να μάθουν να εκτιμούν και να σέβονται τη γλώσσα κάθε λαού ως βασικό στοιχείο του πολιτισμού του, προετοιμαζόμενοι να ζήσουν ως πολίτες σε μια πολυπολιτισμική Ευρώπη.

ΤΙΤΛΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ:  Κ. Αδάλογλου, Α. Αυδή, Ε. Λόππα, Δ. Τάνης, Χ. Τσολάκης.

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ:

Η διδακτέα ύλη του μαθήματος αρθρώνεται κατά τάξη σε κατάλληλες ενότητες των οποίων διδάσκονται συστηματικά και καλλιεργούνται (1) η προφορική επικοινωνία ("ακούω" - "μιλώ"), που νοείται ως (1.1.) ακρόαση και κατανόηση του λόγου (ακούω και κατανοώ τα ακουόμενα) και (1.2.) ως προφορική έκφραση (μιλώ και κατανοούν οι άλλοι τα λεγόμενα), και (2) η γραπτή επικοινωνία ("διαβάζω" - "γράφω"), που νοείται ως (2.1.) ανάγνωση και κατανόηση του λόγου, σε διάφορα επίπεδα και επικοινωνιακές περιστάσεις, και (2.2.) ως έκφραση σε γραπτό λόγο.

Σε όλες τις περιπτώσεις επιδιώκεται η ένταξη του λόγου, γραπτού και προφορικού, σε επικοινωνιακό πλαίσιο: περίσταση, πομπός, δέκτης, σκοπός.

1. Προαγωγή της προφορικής επικοινωνίας

1.1. Ακρόαση και κατανόηση του λόγου:

(α΄) Προφορική ομιλία (στοιχεία της ομιλίας, είδη του προφορικού λόγου, περιστάσεις προφορικής επικοινωνίας, ερμηνεία προφορικής επικοινωνίας, ακρόαση και κατανόηση της συζήτησης, πρόσληψη προφορικού λόγου μέσα από τα τεχνικά μέσα επικοινωνίας).

(β΄) Λειτουργίες της γλώσσας (αναγνώρισή τους σε περιστάσεις προφορικής επικοινωνίας).

(γ΄) Γλωσσικές ποικιλίες (γεωγραφικές και κοινωνικές).

(δ΄) Περιγραφικός τρόπος (είδη προφορικής περιγραφής, γλωσσικές ποικιλίες, οργάνωση, σχόλια και οπτική γωνία).

(ε΄) Αφηγηματικός τρόπος (είδη προφορικών αφηγήσεων, γλωσσική ποικιλία, οργάνωση και τεχνικές της αφήγησης, οπτική γωνία, μίξη του αφηγηματικού με τον περιγραφικό τρόπο).

(στ΄) Αποφαντικός κριτικός τρόπος (γνωρίσματά του και μίξεις του στον προφορικό λόγο, γλωσσική ποικιλία, μέσα και τρόποι πειθούς, οργάνωση του λόγου, αξιολόγηση των επιχειρημάτων).

(ζ΄) Το σύστημα της γλώσσας (χρήση μορφοσυντακτικών τύπων ενδεδειγμένων για το επίπεδο του ύφους, σχέση συντακτικού είδους των προτάσεων και της λειτουργίας τους, σαφήνεια, ακρίβεια και καταλληλότητα λεξιλογίου, οργάνωση του προφορικού λόγου).

1.2. Προφορική έκφραση:

(α΄) Χρήση του προφορικού λόγου (εξωγλωσσικά και παραγλωσσικά στοιχεία, προσχεδιασμένος προφορικός λόγος, διάλογος, ο προφορικός λόγος ως μέσο δράσης).

(β΄) Λειτουργίες της γλώσσας (παραγωγή προφορικού λόγου με χρήση των διαφόρων λειτουργιών της γλώσσας).

(γ΄) Γλωσσικές ποικιλίες (γεωγραφικές και κοινωνικές).

(δ΄) Προφορική περιγραφή (είδη, γλωσσικές ποικιλίες, οργάνωση και οπτική γωνία της περιγραφής, χρήση εποπτικών μέσων σε προφορική περιγραφή, προφορικές οδηγίες).

(ε΄) Προφορική αφήγηση (τεχνικές της αφήγησης και γλωσσική ποικιλία).

(στ΄) Αποφαντικός - κριτικός τρόπος (απόφανση, τρόποι και μέσα πειθούς, επιχειρηματολογία σε "αγώνα λόγου", ομαδική εργασία με σκοπό την παρουσίαση και υποστήριξη θέσεων, προτάσεων κτλ., αντιπαράθεση απόψεων σε δραματοποίηση).

(ζ΄) Το σύστημα της γλώσσας (απροσχεδίαστος προφορικός λόγος με σαφήνεια, κατάλληλη χρήση των λέξεων και της σύνταξης, οργάνωση του προσχεδιασμένου κυρίως προφορικού λόγου).

2. Προαγωγή της γραπτής επικοινωνίας.

2.1. Ανάγνωση και κατανόηση του λόγου:

(α΄) Γνωρίσματα του γραπτού λόγου (διαφορές μεταξύ προφορικού και γραπτού λόγου, απόδοση προφορικού λόγου σε γραπτό, ανάγνωση ηλεκτρονικών κειμένων).

(β΄) Κείμενα για ανάγνωση και αναγνώριση των γλωσσικών λειτουργιών, γλωσσικές ποικιλίες (γεωγραφικές και κοινωνικές).

(γ΄) Περιγραφικά κείμενα (είδη, γλωσσική ποικιλία, μορφοσυντακτικά φαινόμενα, λεξιλόγιο, οργάνωση της περιγραφής, σχόλιο και οπτική γωνία).

(δ΄) Αφηγηματικά κείμενα (είδη, γλωσσική ποικιλία, ύφος, αφηγηματικές τεχνικές, οπτική γωνία, αφηγηματικοί τρόποι, χρόνος της αφήγησης, μίξη του περιγραφικού με τον αφηγηματικό και τον κριτικό γραπτό λόγο).

(ε΄) Κείμενα αποφαντικού - κριτικού λόγου (απόφανση, τρόποι και μέσα πειθούς, αξιολόγηση των μέσων πειθούς, ο αποφαντικός - κριτικός τρόπος σε διάφορα είδη κειμένων, όπως στο σχόλιο, την είδηση, τα βιογραφικά είδη, το δοκίμιο, την την παρουσίαση - κριτική, την ερευνητική εργασία, το ημερολόγιο, την επιστολή κτλ., και διάφορες γλωσσικές ποικιλίες, λεξιλόγιο και ύφος, μείξη του αποφαντικού - κριτικού τρόπου με τον περιγραφικό και τον αφηγηματικό).

(στ΄) Το σύστημα της γλώσσας (μορφοσυντακτικά φαινόμενα, λεξιλόγιο και οργάνωση του λόγου, επιλογές στη σύνταξη και τη μορφολογία σε σχέση με το ύφος, στίξη και ύφος, ποικιλία κειμένων με ποικίλο λεξιλόγιο, συνώνυμα, αντώνυμα, υπερώνυμα κτλ., κυριολεξία και μεταφορικότητα).

(ζ΄) Οργάνωση και συνοχή του κειμένου (η παράγραφος, το ευρύτερο κείμενο, αξιολόγηση της λογικής οργάνωσης ενός κειμένου, συνοχή στους άξονες τόπου και χρόνου, διαρθρωτικές λέξεις και άλλοι τρόποι συνοχής).

2.2. Παραγωγή γραπτού λόγου:

(α΄) Ο παραγόμενος γραπτός λόγος (ιδιαιτερότητές του, απόδοση προφορικού λόγου σε γραπτό).

(β΄) Παραγωγή κειμένων με στόχο την κατάλληλη χρήση διαφόρων γλωσσικών λειτουργιών.

(γ΄) Γλωσσικές ποικιλίες (γεωγραφικές και κοινωνικές).

(δ΄) Παραγωγή περιγραφικών κειμένων (είδη και γλωσσικές ποικιλίες, περιγραφές συναισθημάτων και εικόνων / παραστάσεων, συνδυασμός τους, οργάνωση της περιγραφής, σχόλιο και οπτική γωνία της περιγραφής, μίξη του περιγραφικού με τον αποφαντικό - κριτικό λόγο, σαφήνεια και ακρίβεια).

(ε΄) Παραγωγή αφηγηματικών κειμένων (είδη και γλωσσικές ποικιλίες, συνδυασμός αφηγηματικού λόγου και εικόνας, τεχνικές και οπτική γωνία της αφήγησης, αφηγηματικοί τρόποι, χρόνος της αφήγησης, μείξη του αφηγηματικού με τον περιγραφικό και τον αποφαντικό κριτικό τρόπο).

(στ΄) Παραγωγή αποφαντικών - κριτικών κειμένων (απόφανση και μέσα πειθούς, διάφορα είδη αποφαντικών - κριτικών κειμένων όπως το σχόλιο, η είδηση, το δοκίμιο, η παρουσίαση - κριτική, η ερευνητική εργασία κτλ., γλωσσική ποικιλία).

(ζ΄) Το σύστημα της γλώσσας (εφαρμογή κανόνων της γραμματικής και του συντακτικού στο γραπτό λόγο, επιλογή της ενεργητικής ή της παθητικής σύνταξης ανάλογα με το είδος λόγου, επιλογή της κατάλληλης για την περίσταση σύνδεσης προτάσεων, σωστή και κατάλληλη χρήση της στίξης, επιλογή του κατάλληλου για την περίσταση και το συγκεκριμένο κείμενο λεξιλογίου, ακρίβεια και σαήνεια στη χρήση των λέξεων, χρήση της κυριολεκτικής η μεταφορικής γλώσσας ανάλογα με το σκοπό του πομπού, οργάνωση και συνοχή του παραγόμενου γραπτού λόγου, παραγωγή κειμένων με σαφή διάκριση των μερών, σημειώσεις, διάγραμμα και περίληψη).

Η άσκηση του μαθητή στη σύνταξη κειμένου θα πρέπει να είναι συνεχής και συστηματική, να σχετίζεται με τα εξεταζόμενα σε κάθε τάξη θέματα και είδη κειμένων με ένταξη, κατά προτίμηση, σε επικοινωνιακό πλαίσιο, και να περιλαμβάνει τη σύνταξη 6-8 εκτενέστερων κειμένων μέσα στο σχολικό έτος.

Τρόπος Εξέτασης - Αξιολόγησης.

Visitors:
Site Meter
Hits:
Online Visitors